Λίγα λόγια (ιστορία) για την Χαλκίδα

Χαλκίδα.
Η Χαλκίδα είναι η πρωτεύουσα της Εύβοιας και μία από τις σημαντικότερες πόλεις του νησιού. Βρίσκεται στη δυτική ακτή της Εύβοιας και στο στενότερο σημείο του πορθμού του Ευρίπου, όπου η απόσταση από τη Βοιωτία είναι περίπου 40 μέτρα. Στο σημείο αυτό έχει επεκταθεί και το πολεοδομικό της συγκρότημα, ενώ εκεί βρίσκεται και ο σιδηροδρομικός σταθμός. Η πόλη συνδέεται με την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω κινητής γέφυρας.

Στον Δήμο Χαλκιδέων υπάγεται και το μικρό ακατοίκητο νησί Πασάς.

Η κοντινή απόσταση της Χαλκίδας από την Αθήνα (περίπου 80–90 χλμ., ανάλογα τη διαδρομή) και η άμεση σύνδεσή της μέσω της Εθνικής Οδού Αθηνών–Θεσσαλονίκης και του σιδηροδρομικού δικτύου, την έχουν καταστήσει σημαντικό αστικό και οικονομικό κέντρο, με ανάπτυξη στη βιομηχανία, την αλιεία, τις υπηρεσίες και τον τουρισμό.

Ιστορικά στοιχεία & μνημεία.
Λόγω της στρατηγικής της θέσης, η Χαλκίδα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε όλη την ιστορική της πορεία. Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε από Φοίνικες και υπήρξε μία από τις δύο ισχυρές πόλεις της αρχαίας Εύβοιας, μαζί με την Ερέτρια.

Οι δύο πόλεις ανέπτυξαν έντονο ανταγωνισμό και συγκρούστηκαν επανειλημμένα για την κυριαρχία του νησιού, επηρεάζοντας σημαντικά την ιστορία της περιοχής. Ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ., η Χαλκίδα είχε εξελιχθεί σε ισχυρό εμπορικό και ναυτικό κέντρο, ιδρύοντας αποικίες στη Χαλκιδική (η οποία πήρε το όνομά της από την πόλη), αλλά και στην Ιταλία και τη Σικελία.

Κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο πέρασε διαδοχικά από την επιρροή μεγάλων δυνάμεων της εποχής, όπως οι Πέρσες, οι Αθηναίοι και αργότερα οι Μακεδόνες, ενώ το 146 π.Χ. εντάχθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Στη βυζαντινή περίοδο η πόλη ενισχύθηκε οχυρωματικά, ιδιαίτερα επί Ιουστινιανού.

Αργότερα πέρασε στους Φράγκους (1205), στους Βενετούς (1258) και στους Οθωμανούς (1470–1833), οι οποίοι διατήρησαν και ενίσχυσαν την οχυρή της μορφή.

Η πόλη περιβαλλόταν από ισχυρά τείχη με πύργους και τάφρο.

Στο μέσο του πορθμού υπήρχε το φρούριο του Ευρίπου, συνδεδεμένο με γέφυρες τόσο με τη Χαλκίδα όσο και με τη Βοιωτία. Από τα οχυρωματικά έργα εκείνης της περιόδου δεν σώζονται σήμερα παρά ελάχιστα στοιχεία, καθώς κατεδαφίστηκαν στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χαλκίδας διατηρούνται ανάγλυφες παραστάσεις λεόντων του Αγίου Μάρκου, που είχαν τοποθετηθεί από τους Βενετούς.

Μνημεία της πόλης
Σημαντικό σωζόμενο φρουριακό μνημείο αποτελεί το κάστρο του Καράμπαμπα, στη βοιωτική ακτή απέναντι από τη Χαλκίδα. Πρόκειται για οθωμανικό οχυρό του 17ου αιώνα (περίπου 1680–1690), με επιμήκη κάτοψη και τέσσερις προμαχώνες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο δυτικός προμαχώνας, επταγωνικής μορφής, με δεξαμενή νερού στο κέντρο και εσωτερικούς διαδρόμους κυκλοφορίας.

Από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης είναι η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, παλαιοχριστιανική βασιλική που χρονολογείται στα τέλη του 5ου ή στις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα δείγματα παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, η οποία μετασκευάστηκε κατά τη φραγκική περίοδο με στοιχεία δυτικής επιρροής.

Στην πόλη σώζεται επίσης το παλιό οθωμανικό τζαμί, το οποίο σήμερα λειτουργεί ως αρχαιολογικός χώρος/μουσείο.

Η Χαλκίδα είναι επίσης η γενέτειρα του σημαντικού Έλληνα συνθέτη Νίκου Σκαλκώτα.